الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
69
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
66 - آنها ( مجرمان ) از آن مىخورند و شكم خود را از آن پر مىكنند . 67 - سپس روى آن آب داغ متعفنى مىنوشند . 68 - سپس بازگشت آنها به سوى جهنم است . 69 - چرا كه آنها پدران خود را گمراه يافتند . 7 - با اينحال با سرعت به دنبال آنان مىدوند . تفسير : گوشه اى از عذابهاى جانكاه دوزخيان بعد از بيان نعمتهاى روحبخش و پرارزش بهشتى ، در آيات مورد بحث به بيان عذابهاى دردناك و غمانگيز دوزخى مىپردازد ، و آن چنان ترسيمى از آن مىكند كه در مقايسه با نعمتهاى پيشين در نفوس مستعد عميقا اثر مىگذارد و آنها را از هر گونه زشتى و ناپاكى باز مىدارد . نخست مىفرمايد : « آيا اين نعمتهاى جاويدان و لذتبخش كه بهشتيان را با آن پذيرايى مىكنند بهتر است يا درخت نفرتانگيز زقوم » ؟ ! ( * ( أَ ذلِكَ خَيْرٌ نُزُلًا أَمْ شَجَرَةُ الزَّقُّومِ ) * ) . تعبير به « نزل » با توجه به مفهوم آن به چيزى گفته مىشود كه براى پذيرايى ميهمان آماده مىكنند ، و بعضى گفتهاند نخستين چيزى است كه با آن از ميهمان تازه وارد پذيرايى مىكنند نشان مىدهد كه بهشتيان همچون ميهمانهاى عزيز و محترم پذيرايى مىشوند . قرآن مىگويد : آيا اين بهتر است يا درخت « زقوم » ؟ ! تعبير به « بهتر » دليل بر اين نيست كه درخت زقوم چيز خوبى است ، و نعمت بهشتيان از آن بهتر است ، چرا كه اين تعبيرات در لغت عرب گاه در مواردى به كار مىرود كه در يك سو هيچگونه خوبى اصلا وجود ندارد ، ولى اين احتمال وجود دارد كه اين يك نوع كنايه است ، درست به اين مىماند كه شخصى بر اثر آلودگى